Kaskraker belangrijker dan identiteit bij historische film

“God schonk ons ondernemingslust!” De preek schalt door de zalen van Tuschinski. Het publiek zit aan Nova Zembla gekluisterd. Ondernemingslust zou een typisch Hollands trekje moeten zijn, dus gaan we naar films die ons daaraan herinneren omdat we behoefte hebben aan dat ‘typische Nederlandse’? Of zijn historische films gewoon beter entertainment geworden in de afgelopen jaren? “Historische films zijn van actueel, politiek, cultureel en maatschappelijk belang,” aldus producent San Fu Maltha.

In de periode 2000 tot 2011 zijn er ruim 300 grote Nederlandse speelfilms in de bioscoop gegaan, waarvan 11 historische films. Zes daarvan zijn de afgelopen twee jaar (2010/2011) gemaakt, met nog enkele andere op het schema voor 2012. Ondertussen staan verschillende politici ons toe te schreeuwen hoe ‘ons land’ verandert en steeds minder ‘Nederlands’ wordt. Heeft de toename van historische films iets te maken met een zoektocht van kijkers naar ‘de eigen identiteit als Nederlander’?

Inleven

 Volgens sociaal psycholoog Juliette Walma van der Molen neemt de interesse van de kijker in historische films niet toe omdat mensen op zoek zijn naar hun ‘Nederlandse achtergrond’ maar doordat we ons graag inleven in films. “De afgelopen jaren zijn kijkers steeds meer gewend geraakt aan het fenomeen ‘reality’. Dit komt door bijvoorbeeld de ontwikkeling van ‘reality-tv’. Bij reality kunnen mensen zich makkelijk inleven, en geschiedenis leent zich hier een stuk makkelijker voor dan fladderende elfjes in een magisch sprookjesbos.” Volgens de psycholoog zijn filmmakers dus niet bezig om de ‘Nederlandse identiteit’  aan te wakkeren. “Ze zijn gewoon aan het bedenken hoe ze weer een grote kaskraker kunnen maken. Anders zouden ze wel documentaires maken,” aldus Van der Molen.

Eigen geschiedenis

Gemopper in de Gouden Koets. Het knisperen van dode bladeren onder jongensvoeten. Een SS’er die door de Plantage Middenlaan marcheert. San Fu Maltha heeft de afgelopen jaren meerdere historische films geproduceerd. Hieronder vielen onder meer Majesteit, Oorlogswinter, Stille Kracht en de nieuwste oorlogsfilm van 2012 Süskind. De producent vindt dat historische film een belangrijk maatschappelijk belang dragen. “Historische films zorgen ervoor dat we onze geschiedenis niet vergeten.” Waar Van der Molen stelt dat men naar films gaat om fantasie te botvieren, stelt Maltha dat men erheen gaat om een stuk van de eigen geschiedenis terug te zien. Maar volledig van Van der Molen’s stelling wegstappen doet de producent ook weer niet. “Mensen zijn dol op fictie. Documentaires trekken al jaren steeds minder kijkers.” In 2011 zijn er twee documentaires gemaakt die de status van Kristallen Film (10.000 bezoekers) hebben bereikt. “Daarom maken we in een speelfilm sommige dingen iets dramatischer. Dan hou je de aandacht beter vast. Zo hebben we bij Süskind de kampcommandant op een paard geplaatst. In werkelijkheid reed hij op een fiets door het kamp, niet op een paard. Maar nu ziet het machtsvertoon er veel spectaculairder uit.”

Dijkdoorbraak

Herman de Wit is werkzaam bij het Nederlands Film Festival. Hoewel De Wit het met Maltha eens is dat historische films helpen voorkomen dat de geschiedenis wordt vergeten, benadrukt hij dat de toename in historische films in de afgelopen jaren niets te maken heeft met een aangewakkerde drang bij mensen om op zoek te gaan naar Nederlandse geschiedenislessen, of Nederlandse helden. “Vroeger wilde men ook historische films maken, met dezelfde ‘helden’ in beeld. Toen werden ze echter niet gemaakt. Dit komt heel simpel door de veranderende technieken.” De Wit stelt dat in de afgelopen vijf jaar de technische mogelijkheden binnen de Nederlandse filmwereld steeds professioneler zijn geworden. “Twintig jaar geleden hoorde ik filmmakers praten over een film over de Watersnoodramp. De Storm kwam er pas mee in 2006. Niet omdat kijkers ineens behoefte hadden aan helden die die verschrikkelijke tijd hadden overleefd, maar simpelweg omdat het tot 2005 technisch amper mogelijk was om een dijkdoorbraak na te bootsen.” Gaan mensen dus echt alleen maar naar historische films omdat ze zich daar makkelijker in kunnen leven bij de personages, zoals Van der Molen stelt? “Ik durf het niet met zekerheid te zeggen, maar de stelling van de psycholoog klinkt aannemelijk . Zoals ik al zei is de Nederlandse film veel professioneler geworden, dus decors lijken veel echter. Nova Zembla is gedeeltelijk in de computer gemaakt, je hebt weinig fantasie nodig om jezelf in het landschap voor te stellen.”

The Iron Lady is niet om mee te sollen

“Sink it!” De standvastige blik waarmee dit bevel tot een oorlog zal leiden is bijna beangstigend. Je houdt de adem bijna in, het witte doek zuigt alle aandacht naar zich toe. The Iron Lady strikes again!

“This bright young woman is on his tail!” Margaret Thatcher laat zich niet uit het veld slaan als ze haar eerste verkiezing verliest. Zoals zij jarenlang doorging, gaat Meryl Streep ook al vele jaren mee in het filmvak, met deze rol heeft ze de oeuvre prijs van het Berlinale International Film Festival in de wacht gesleept. Het leven van Margaret Thatcher, de eerste vrouwelijke premier van Engeland (en West-Europa) was in de werkelijkheid hard en rechtdoorzee, en in The Iron Lady is ze precies zo vertolkt.

Harnas

Margaret Thatcher (Meryl Streep) is een oude vrouw als ze besluit alle spullen van haar overleden echtgenoot Denis (Jim Broadbent) besluit op te ruimen. Langzaam begint the Iron Lady af te takelen, en ze wordt steeds meer betutteld in het huis waar ze woont. Denis is al jaren dood maar hij blijft in haar verbeelding bij haar. Zijn oude spullen brengen ook herinneringen uit Margaret’s jaren als politicus terug. Af en toe zijn de flashbacks voor Margaret zelfs zo levendig dat ze het verschil tussen werkelijkheid en herinnering niet lijkt te kunnen maken. Maar de oude dame is een taaie, langzaam ziet ze haar hele leven opnieuw aan zich voorbij gaan, met alle hoogte- en dieptepunten. Maar ze laat zich niet uit het harnas jagen, hoe oud ze ook mag zijn.

Gezichtsuitdrukkingen

“None of these men have the guts!” The Iron Lady is de bijnaam die de Sovjet-Unie haar, bijna liefkozend, toereikte in 1976. De bijnaam siert niet alleen de geharde politica, maar ook actrice Meryl Streep. Ze speelt haar rol met volle overgave. De prestatie die Streep levert hapert geen seconde bij het perfect vormgeven van Thatchers autoriteit en obsessie voor politiek. Maar als je The Devil Wears Prada hebt gezien zijn er enkele gezichtsuitdrukkingen die Streep vaak gebruikt die je erg bekend voorkomen. Hierdoor lijkt het af en toe alsof je naar Miranda Priestly zit te kijken in plaats van naar Margaret Thatcher. Denis Thatcher wordt neergezet als een man die constant bezig was zijn vrouw zo nu en dan plezier te laten hebben. Hij is niet overmatig aanwezig, maar houdt de film met zijn grapjes luchtig. Op het moment dat je echter aan de kwaliteiten van de rol gaat twijfelen (wordt hij nooit gek van zijn ambitieuze vrouw?) barst ook bij hem de bom; “Me, and the children, we can all go to hell!”

Streep neemt de rol van de middelbare en oude Thatcher op zich, maar Alexandra Roach speelt de jonge Thatcher. De felheid die Streep haar karakter geeft, ontbreekt bij Roach. De jonge Thatcher lijkt verlegen, en zelfs een beetje onnozel en naïef. Hierdoor lopen de jonge en de oude Thatcher maar moeilijk in elkaar over, en kun je bijna niet geloven dat het hier om dezelfde vrouw gaat.

Fish and chips

In The Iron Lady worden geen spectaculaire special-effects gebruikt. Er zijn geen buitengewone decors, en de opstanden die getoond worden zijn oude media-opnames. Maar juist dat, samen met de buitengewone acteurs, maakt de film zo realistisch en zo meeslepend. Je krijgt medelijden met de bejaarde Margaret, die helemaal niet vertroeteld wil worden. Je vecht mee met de middelbare Margaret als iedereen haar van haar plek wil stoten. En je ben blij voor de jonge Margaret als Denis haar tijdens een hapje fish and chips ten huwelijk vraagt.

“We do not negotiate with terrorists and thugs!” The Iron Lady strijdt voor haar idealen. En Meryl Streeps acteerprestaties brengen dit overtuigend over. In je hoofd strijdt je met haar mee. Of je het nou met haar politieke ideeën eens bent of niet. Thatcher blijft je bij, ook al zijn er geen scènes met grote explosies of zeer speciale landschappen. De film is niet spectaculair aangekleed en geeft daardoor Thatchers leven open en eerlijk weer.

De mogelijkheden van het, niet zo enge, internet

Wat doe je als je ineens voor de mogelijkheid staat om je film online aan het publiek aan te bieden? Hard wegrennen? De kansen grijpen? Of raak je verstrikt in een net van rechten, kosten en andere ingewikkelde zaken?

Voor filmmakers is dit een terugkerend dilemma. De ‘nieuwe generatie’ wil een film kunnen kijken op de laptop, en omdat die niet legaal te krijgen zijn downloaden ze maar van ‘duistere’ websites waar de makers geen geld van krijgen. Volgens Wendy Bernfeld is de traditionele media zoals bioscopen en televisie steeds meer ruimte aan het inleveren aan het internet, en daarom distributeurs moeten meer interactie hebben met de kijkers. Dit kan volgens haar goed doormiddel van aanbieden via het internet, waar mensen zelf hun reacties achter kunnen laten. Ook is het internet een medium dat ‘interactieve tv’ toestaat, waar mensen zelf keuzes in films zouden kunnen maken.

Hier haakt Ellen Hoffmann even in. Hoffmann is uitvoerend producent bij Submarine en het bedrijf is nu bezig met een interactief project: The Alzheimer Experience. Bij deze interactieve films, die enkel op internet te vinden zijn, kan men het proces van alzheimer zelf meemaken door te wisselen tussen verschillende perspectieven; die van de man met vergaande alzheimer, zijn vrouw (met beginnende alzheimer) en de zoon van het stel. Nu het programma een succes is op internet, wil Submarine het misschien op tv overbrengen. En hier ontstaat het probleem van de rechten. Want hoe ga je dit de schrijvers, de acteurs en alle andere deelnemers voorleggen? Jetse Sprey is advocaat. Volgens hem krijgen in Nederland wettelijk gezien alle ‘makers’ (van scenario tot montage) een ‘recht’ op een film, tenzij zij deze doormiddel van contracten afstand van doen. Hoe meer rechten de producenten of distributeurs ‘verzamelen’ met contracten, hoe makkelijker het voor hun is om een film ook op On Demand of internet aan te bieden. Veel makers zullen het hier niet mee eens zijn, begrijpelijk of niet, en kiezen er dus voor hun recht aan een belangengroep als de VEVAM, NORMA, BUMA/STEMRA of dergelijke te geven, aldus Sprey. Deze belangengroepen geven de rechten niet op, hoe aanlokkelijk de contracten ook zijn, maar dit geeft botsingen. Want hierdoor loopt het hele proces van second media vast. En volgens Bernfeld is dit een doodzonde. “If you always do, what you’ve always done. You always get, what you’ve always gotten.” Zo stelt zij het, en zo simpel is het ook. Bernfeld stelt dat er uiteraard een verschil is in een nieuwe film meteen op internet aanbieden, of een oude film een soort ‘herintroductie’ geven.

Inmiddels zijn er ook al enkele shows die dankzij internet bijzonder populair zijn geworden. Zo begon True Blood met zogenaamde ‘webisodes’ en is het nu een hit op de Amerikaanse tv’s. Desperate Housewives kreeg een volledig nieuw publiek erbij toen de show On Demand te krijgen was bij Ziggo en UPC en op de iPad en inmiddels heeft zelfs Pathé zijn On Demand (voor 24/7 online huren) de lucht in geholpen. Volgens Sprey is het onzin dat mensen bang zijn hun rechten kwijt te raken als materiaal online komt. Hiervoor is de ‘bestseller-clausule’ inmiddels aangepast. Als de film in de bioscoop of het internet een hit is en zeer goed verkoopt, gaat de compensatie voor je rechten omhoog. En doet een distributeur of producent jarenlang niks met je materiaal? Na een vastgestelde tijd op een plank stof te hebben gevangen krijg je je rechten gewoon weer terug. Bernfeld gaat hier op in, want de discussie ontstaat namelijk of mensen niet gewoon blijven downloaden. Nee, stelt zij, uit onderzoek blijkt dat mensen best bereidt zijn om te betalen voor hun film als ze die online kunnen huren. Het bewijs is Ximon.nl, die alleen maar groter wordt. En bovendien, een film via iTunes aanschaffen en zo op je iPad of iPhone bekijken, hoe verschillend is dat nou van een dvd kopen in de winkel? Waar zijn filmmakers nou eigenlijk zo bang voor?

Dure koffie, tv-quizes en twee ouwe mannen met een lijst

Je bent oud, ligt in een ziekenhuis en krijgt te horen dat je minder dan een jaar te leven hebt. Wat ga je doen? Nou, ten eerste ga je hopen dat je heel erg veel geld hebt, en ten tweede maak je een bucket list. Een lijst van alle dingen die je nog wilt doen voor die laatste dag.

Leven

Carter Chambers (Morgan Freeman) en Edward Cole (Jack Nicholson) zijn elkaars tegenpolen. Carter is een hardwerkende garagemonteur en familieman die ooit geschiedenisprofessor wilde worden. Edward is een schatrijke ziekenhuismagnaat die vier keer gescheiden is en zijn enige dochter nooit meer ziet. Het enige dat de twee mannen met elkaar gemeen hebben, is dat ze beide nog minder dan een jaar te leven hebben. Als de twee elkaar in hun ziekenhuiskamer aankijken na de diagnose besluit Edward ineens al zijn geld in te zetten om Carters bucket list te voltooien, als Edward tenminste ook inspraak in de lijst krijgt.

Evil grin

Het eerste contact tussen de mannen is stug. Edward is nogal arrogant, en eist graag de aandacht op. Je probeert het hard maar eigenlijk is er erg weinig vriendelijks aan hem, tot aan de laatste 30 minuten van de film. Edward doet ontzettend zijn best aardiger te worden, maar het is en blijft Jack Nicholson die de rol speelt. En de man heeft nu eenmaal een evil grin waar je U tegen zegt. Het is vrij lastig daar sympathie voor te vinden.

 Carter daarentegen is een knuffelbare oude man, die je het liefst als opa wilt hebben. Morgan Freeman loopt volledig met je weg. Overwicht aan Edward kan Carter niet altijd bieden, zo wordt hij gedoemd om te gaan skydiven. Maar de ouwe Freeman is zeker geen watje, die echt wel weet hoe hij het hoofd van zijn karakter boven water houdt ten overstaan van de dominante Nicholson. 

De twee mannen hebben ook ieder hun eigenaardigheden. Zo is Carter verslaafd aan het tv-programma Jeopardy! Een tv-quiz waarin geschiedkundige vragen worden gesteld. Hij kijkt het programma zelfs in bad! En Edward heeft zijn favoriete drankje Kopi Luwak (’s wereld duurste koffie. Het Britse warenhuis Harrods verkoopt deze koffie voor 300 pond per halve kilo!). Tegen het einde komt Carter met de schokkende waarheid over deze koffie, als een soort laatste wraak omdat Edward zijn belangstelling voor Jeopardy! belachelijk maakte in het begin van de film.

 Continuïteit

De film is een prachtig verhaal, op een hele bijzondere manier uitgewerkt. Het is namelijk niet allemaal zoetsappig, of diepzinnig maar ook geen comedy. Het enige wat er echt op aan te merken is, is de continuïteit. Iemand lag voortdurend te slapen op de set! Auto’s die tegen elkaar aanknallen en dan het volgende shot ineens geen schade meer hebben, papiertjes die verscheurd worden en tien minuten later weer volledig intact uit een zak worden gehaald. Maar focus als gewone kijker volledig op het verhaal, and you’ll be fine.

Bijblijven

Er zijn films die je altijd bijblijven. Ze zijn misschien niet heel erg goed, heel erg speciaal, of heel erg netjes en goed uitgewerkt maar er is iets in ze dat je raakt. The Bucket List is ook zo’n film. Het gaat over iets dat iedereen kan overkomen, namelijk ernstig ziek worden, wat toch tot iets moois afloopt. De dood is nooit leuk, maar als het dan toch gebeurt kun je er maar beter iets memorabels van maken.

Jankende gitaren op de fiets

Je zit in de auto. Buiten is het winter maar met de loeiende verwarming heb je daar gelukkig geen last van. Dat apenpakje met stropdas en colbertje dat je van je baas aanmoet doe je straks wel aan. Maar nu even lekker naar de radio luisteren, even ontspannen voor je weer de hele dag moet vergaderen.

Muziek… Je zou zeggen dat het maar iets kleins is. Veel mensen vinden dat de ontwikkelingen van de laatste jaren de ‘werkelijke muziek’ alleen maar aantast. Maar bedenk je nog eens hoe klein de rol van muziek in je dagelijks leven is. Werkend achter je computer, lezend op de bank, in de auto, wanneer heb jij je radio, je iPod/mp3 of je muziekbestanden niet aanstaan? Bovendien is muziek in nog veel meer gevallen belangrijk, in andere culturele sectoren bijvoorbeeld.

Zo hebben mijn vrienden en ik ooit een filmpje voor het vak Culturele en Kunstzinnige Vorming (CKV) moeten maken. Dat was in het vierde jaar van de HAVO dus je kan je wel voorstellen dat we eigenlijk met hele andere dingen dan school bezig waren maar dit was een leuke opdracht. We wilden een horrorfilmpje van een minuut of tien maken maar toen we het in elkaar monteerden was het meer een comedy. Het was zo hilarisch dat we het eigenlijk niet aan de klas wilden laten zien, omdat we bang waren voor schut zouden staan. Toen we het als test aan mijn vader lieten zien wist die onmiddellijk wat eraan scheelde; er zat geen muziek onder! Met een paar drukken op een paar knoppen zette hij er spannende muziek onder, en ineens was onze comedy een (bijna) echte horrorfilm geworden! Zonder dat er iets aan de beelden was veranderd was de sfeer ineens helemaal omgeslagen. En toen besefte ik ineens wat de macht is van muziek.

Als ik nu te laat ben voor de trein en ik snel moet fietsen zorg ik dat er rock-nummers in de playlist van mijn iPhone staan. Ben ik wat down, dan zet ik er vrolijke upbeat nummers in. Met jankende gitaren in mijn oren fiets ik ongemerkt een stuk sneller, en vrolijke tunes zoals die van Disney soundtracks maken me vrolijk. In Top Gear zei Jeremy Clarkson het ook al: “If you want to drive nice and safe, you can listen every kind of music. Except metal! Research showed that ‘angry tunes’, like metal, make you step on the gas pedal harder. Thus making you drive faster.”

En zo wordt alles en iedereen beïnvloed door muziek! Who knew? En nu ga ik lekker een uurtje naar de radio luisteren met een goed boek in mijn handen!

Zorro met een rode pluizige vacht

Een vrouwenverslinder, wapens, het geluid van paardenhoeven. Je zou denken dat je naar een nieuwe uitvoering van Zorro zit te kijken. Maar nee, het is de gloednieuwe Dreamworksfilm Puss in Boots.

Als een side-character een grote hit is in een kaskraker, dan moet hij natuurlijk wel zijn eigen film krijgen. Het begint een soort ongeschreven regel in de internationale filmwereld te worden. Kijk maar naar Timon en Pumba van de Lion King.  En zo verging het ook de harige problemenmaker uit Shrek. De gelaarsde kat werd een hit, met zijn schattige uiterlijk en Mexicaanse accent. Dus besloot Dreamworks de furry lover een eigen film te geven.

Vurig

“Fear me, if you dare.” Puss in Boots (Antonio Banderas) heeft duidelijk een paar karaktertrekjes van de Mexicaanse volksheld Zorro overgenomen. Maar binnen enkele seconden steelt de macho met de rode vacht je hart. Als kitten heeft hij het hoogste knuffelgehalte, ook al slaat hij pestkoppen in elkaar met een lepel. De enige die in de film net zo makkelijk met je wegloopt als Puss is zijn vrouwelijke tegenspeelster Kitty Softpaws (Salma Hayek). Vurig, gemaskerd en gewapend laat ze Puss alle hoeken van de kamer zien, en eist ook zij je liefde op. Het enige karakter met de emotionele diepgang van een theezakje is Humpty Dumpty (Zach Galifianakis). Het ei is een slijmbal met een dubbele agenda, waardoor je met een dubbel gevoel in je maag naar hem kijkt.

Mexicaans

“I’m not looking for any trouble.” Puss mag het dan beweren, maar direct vanaf het begin belandt hij tot zijn pluizige oren in lastige situaties. Hoewel het verhaal bijna tot op de minuut te voorspellen is, betekent dat niet dat de film niet gewoon ouderwets leuk is. Je wordt meegezogen. Als je in de Cat Cantina, gevuld met pluizige, dubieuze viervoeters die een verdomd goede Spaanse tango kunnen spelen, belandt, ben je voor de rest van de film verkocht. Ondertussen duelleert Puss er met flitsende degen flink op los. Maar het verhaal is ook luchtig, vooral Kitty zit vol met gevatte opmerkingen die de zaal doen grinniken.

De film is ondergedompeld in de Mexicaanse roots van Zorro. En de 3D-effecten die in de film zijn gepompt, maken het net iets anders dan een gewone tekenfilm. Dit is vooral te merken als de bonenstaak ineens uit de grond schiet.

Perfect

Het verhaal, cliché of niet, is doordrenkt met schattigheid, avontuur, humor, klassieke slechteriken en dappere helden. Door deze mix is de film ideaal voor zowel kinderen als volwassenen die gewoon even willen ontspannen. Een perfecte film voor de kerstvakantie. Na ruim anderhalf uur Puss in Boots 3D wil je bijna zelf een kat kopen. Maar, zoals Puss zegt: “Cat people are crazy.”

De toekomst haalt de film langzaam weer in

Wat te doen als je publiek zich steeds meer focust op het internet? Met bezuinigingen op cultuur, de toename van mediaopleidingen en de snellere generaties hebben filmmakers in de 21^ste eeuw het zwaar. Of moeten ze gewoon hun blikveld verbreden?

De -NBF heeft juist vanwege deze vraag een discussie -georganiseerd over Traditioneel versus Vernieuwend filmmaken. Onder leiding van moderator Mardou Jacobs geeft Regisseur Jean van der Veldede aftrap.. Kort geleden heeft hij All Stars 2: Old Stars  in de bioscopen gebracht. “All Stars is niet geschikt voor een ander platform. Comedy werkt namelijk aanstekelijk. Je hoort iemand anders in de zaal lachen, en dan ga je mee lachen. Dat werkt niet als je in je eentje naar een iPad zit te staren.” Maar, zegt de filmmaker wel, als een film je emotioneel weet te bewegen is de kwaliteit van latere zorg. “Vroeger op het internaat luisterde ik stiekem naar bandjes. Die kwaliteit was om te huilen, maar ze raakten me wel. Dus interesseerde me het niet als het geluid kraakte.”

Wetten

Of filmmateriaal echter geschikt is voor de kwaliteit die een iPhone of iPad met zich meedragen is altijd de vraag. De Nederlandse filmmakers durven het risico met hun materiaal vaak nog niet aan. Bobby Boermans deed het echter wel. Hij maakte met Claustrophobia een film die alleen maar te krijgen is via een download. Er komt geen wit doek aan te pas. Hij vertelt dat het hem wel zwaar viel om het te draaien. “Ik stond er niet bij stil toen ik dit project begon, maar tijdens het draaien moest ik ineens met hele nieuwe dingen rekening houden. De ongeschreven wetten over geluid en beeld die er in de filmwereld bestaan gingen ineens niet meer op, want een iPad heeft hele andere speakers en een heel ander beeld.” Hij is het echter met Van der Velde eens dat als een film je emotioneel weet te raken, dat het beeld voor zijn part gedeeltelijk uit sneeuw kan bestaan. Dat maakt dan niet meer uit. Dus films alleen voor ander platforms dan de bioscoop zouden best kunnen, zelfs in het twijfelachtige filmlandschap van Nederland.

Eng

Dagan Cohen, oprichter van Upload Cinema (dat zich elke maand focust op bijzondere Youtube-filmpjes), stelt dat de Nederlandse filmmaker  vooral bang is voor internet. “Internetgebruikers zappen nog sneller dan tv-kijkers. De rust van de bioscoop ontbreekt bij hen. En dus moet je veel sneller to-the-point komen, aandacht vangen.” En dat is iets nieuws in de filmwereld. Mooie, opbouwende scènes – die nu al vaak sneuvelen in de montage – zouden ten dode opgeschreven zijn. En nieuwe dingen zijn eng. “De filmwereld heeft altijd vijftien jaar vertraging op de muziekwereld. En daarom sukkelt het nu in een soort trage ganzenpas over de weg die de muziek allang voor ze heeft platgetrapt,” aldus Van der Velde, die zuchtend zijn hoofd schudt. “Dat klopt,” aldus Cohen.

Traditie

“De attentiespanne van de kijker wordt ook steeds korter. De gemiddelde internetgebruiker heeft dezelfde dosis aandacht als een hamster. Tenzij er één van de drie G’s wordt gebruikt. Grof, Geil en Grappig,” Boermans grinnikt het bijna. Hij kijkt het publiek rustig rond. Tussen de drie andere gasten valt hij op met zijn donkere haren tussen de drie grijze oude rotten. Cohen lijkt Boermans even op de vingers te willen tikken. “De bioscoop is, net als het theater, traditie. Mensen blijven wel komen, ook voor de rust die zo’n bioscoop geeft tijdens het kijken. Er zijn minder prikkels dan op internet.” Volgens Cohen zijn korte films meer iets voor het internet, deze categorie laten de bioscopen vaak links liggen. Erik Wobma, regisseur van korte films, beaamd dit vanuit het publiek. Zijn films zijn alleen op festivals te zien, maar de discussie heeft hem doen inzien dat hij zijn films snel op Youtube zal moeten zetten.

Zellef doen

Een gast vraagt zich hardop af of het internet niet eerder de videotheek de das om zal doen, in plaats van de bioscoop. Internet is immers veel actiever, maar de bioscoop brengt meer sfeer met zich mee. Maar Cohen wijst weer op de traditiegetrouwheid van de Nederlanders. “Wij ouwe rotten vinden nieuwe dingen misschien eng, maar ons publiek is nieuwsgierig. Ze willen juist nieuwe dingen proeven,” aldus Van der Velde. Cohen knikt. “We zitten met een generatie die, net als kleine kinderen, alles ‘zellef doen’. Er is zoveel creativiteit op internet te vinden. En ze zouden ons allemaal kunnen leren hoe we die dikke boterham met kaas kunnen houden.” “Maar wij doen dat af als amateuristisch en steken onze kop in het zand,” Van der Velde grinnikt om zijn zelfspot. Cohen knikt weer. “Het is geen of/of, het is en/en. We moeten er alleen voor openstaan.” “Film wordt vanaf nu alleen nog maar leuker!” Boermans is enthousiast. Van der Velde pruilt. “Ik wou dat ik weer 17 was. Het is niet eerlijk dat ik alleen de bioscoop had in mijn jeugd, en dat alles nu zo glimt en leuk is.” De mannen schudden elkaar de hand en laten het publiek achter met hun eigen overpeinzingen. De discussie is nog lang niet afgelopen. Maar het is duidelijk dat als zelfs deze ‘oude rotten’ zich steeds meer naar de nieuwe platforms wenden, de toekomst in de Nederlandse film niet ver weg meer kan zijn.

Weerzien 160/365

Na een afwezigheid van drie weken zijn er altijd een paar mensen die je zo snel mogelijk weer wilt terugzien.

Dus spreek je zo snel mogelijk met elkaar af. Zo ook dus met Noukka en Charlotte, twee van mijn beste vriendinnen. Maar voordat ik met hen heb afgesproken ga ik eerst met Bart en David (de oudste zoon van mijn vaders vriendin) nog een stuk rijden om het te oefenen voor ik les neem.

Eigenlijk ging het best goed, hoewel mijn vader heel erg goed is in me afleiden zodat het weer fout gaat en ik moet echt mijn benen trainen want na een uur constant die koppeling intrappen en weer langzaam op laten komen was mijn linkerbeen nogal moe en zelfs bijna pijnlijk. En dat moet me niet gebeuren als ik later in de file sta… En ik moet nog sneller op leren trekken want anders springt een stoplicht weer op rood voor ik weg ben gekomen. Maar ik leer langzaam maar zeker aan.

Met Lot en Noux zou ik naar The Twilight Saga: Eclipse gaan. Niet mijn persoonlijke keuze maar we waren helemaal weg van de boeken toen Twilight voor het eerst uitkwam dus hebben we ooit besloten ook maar alle films te gaan zien. En dit was de beste van de drie op dit moment! Behalve dan dat hij veel te klef was bleef hij in verhouding goed bij het boek en zat de humor van het boek er ook tenminste in. Hij was veel beter dan ik verwacht had. En het was goed om Noux en Lot weer eens te zien, vooral omdat Lot de 11de op vakantie gaat en de 31ste pas terugkomt, als ik alweer school heb.

Kunst&Cultuur, nog erger door Turks Fruit... 121/365

En zo heb je ineens nog een tentamen.

Kunst&Cultuur, die waar ik ongeveer twee weken geleden over schreef omdat ik er niet voor ingeschreven was. Nou, dat tentamen had ik dus vandaag. En daarvoor heb ik het verschrikkelijke boek Turks Fruit moeten lezen en de film kijken. Bij deze, als je dat niet perse moet doen, doe het niet!!

Turks Fruit wordt bestempeld als literatuur hier in Nederland. Sterker (lees hier: Erger) nog, veel mensen vinden het een zogenaamd ‘literair meesterwerk’, omdat het voor die tijd (1969) een heel controversieel boek was (net als de verfilming). Veel seks, veel schelden en grof taalgebruik en veel tegendraads gedrag van jongeren naar hun ouders. Allemaal wel best, maar ik vind persoonlijk dat het niet het stempel van literatuur verdient.
Turks Fruit is meer een schelmenroman. Maar dan zonder enige romantiek, tevens is de spanning van een verboden liefde afwezig en mist het karakter en de charme van een charismatische ‘bad boy’. Bij deze, in mijn ogen een flutboek. Maar dit is natuurlijk mijn mening, laat dat even duidelijk zijn.

Goed, verder heb ik een zeer verdeeld gevoel over dit tentamen. Het kan heel goed zijn gegaan, maar ik ben bang dat ik het misschien net niet gehaald heb. En dan moet ik van school af. Dat zou toch best balen zijn…